ALGAS

É difícil imaxinar a importancia das algas na nosa vida. Grazas á fotosíntese, son as principais produtoras de osíxeno no planeta, xerando máis da metade do osíxeno que respiramos, e almacenan grandes cantidades do CO2 que emitimos á atmosfera. Estas funcións, vitais para o equilibrio do planeta, realízanas especialmente as algas microscópicas que forman parte do plancto. Ademais, as algas son unha parte clave no equilibrio da biodiversidade mariña, xa que dan refuxio a multitude de formas de vida e, ao xerar materia orgánica a partir da luz solar, son as produtores primarias de alimento nestes ecosistemas.

As algas son, en realidade, organismos moito máis diversos e complexos do que pensamos e distribúense en grupos que evolucionaron de xeito totalmente independente uns dos outros. Poden ocupar calquera ambiente que lles proporcione luz e auga suficiente para desenvolverse, converténdose nun dos organismos dominantes no medio acuático, con máis de 25.000 especies diferentes. Mesmo colonizaron a neve, nos hábitats polares e alpinos hai rexións que presentan o fenómeno da "neve rosa", que se produce cando a cor branca habitual da neve é substituída polo rosa intenso que proporciona unha microalga adaptada a vivir en ambientes moi fríos, Chlamydomonas nivalis.

No Atlántico dominan os fondos rochosos ata 25-30 m (máis alá, con algunhas excepcións, non teñen luz suficiente para vivir), sendo moi abundantes nos primeiros 10 m. Hainas que seguen ciclos de rexeneración anuais, outras crecen apenas na estación máis favorable polas temperaturas e luz e despois entran nunha especie de "hibernación". Algunhas, en cambio, son perennes e poden vivir decenas de anos. 

Como seres que realizan a fotosíntese, un dos factores clave para o seu desenvolvemento é a luz. A cantidade de luz e o tipo de radiación que lles chega varía según a profundidade, xa que a medida que imos descendendo na columna de auga algunhas cores do espectro desaparecen. A primeira cor que se "perde" é o vermello, seguido polos laranxas e amarelos, de xeito que o azul e o verde dominan a máis profundidade. En Galicia, debido á abundancia de microalgas, as radiacións azuis son absorbidas antes e predomina o verde.

Dependendo do tipo de algas, necesitan absorber unhas radiacións máis ca outras, o que fai que busquen un lugar onde instalarse e crecer en función deste factor: PUNTO DE COMPENSACIÓN.

Ademais, a cor que percibimos nelas corresponde á radiación que non absorbe, por exemplo, as algas verdes non absorben ondas verdes senón que captan intensamente ondas vermellas, por iso precisan estar en lugares menos profundos para recibilas. Pola súa banda, as algas vermellas non absorben as ondas vermellas, senón verdes, e poden vivir a maior profundidade.

Así, aproximadamente, podemos establecer como se distribúen os diferentes tipos de algas no fondo dependendo da profundidade: TEORÍA CROMÁTICA DAS ALGAS: onde as zonas máis superficiais son especialmente adecuadas para as algas verdes e algunha pardas, aínda que tamén aparecen algas vermellas. Máis abaixo estarían as algas pardas e vermellas e , finalmente, a máis profundidade quedarían só algunhas especies de algas vermellas.

En Galicia podemos desfrutar dunha ampla variedade de algas, aproximadamente unhas 600 especies, que crean paisaxes cheas de cores e vida moi importantes para a biodiversidade mariña, como os xardíns de algas característicos dos primeiros metros ou os bosques de grandes algas pardas, que aparecen dende o intermareal ata os 20 metros de profundidade.

Debido a que a absorción de ondas de luz no mar é bastante estable, a profundidade axúdanos a localizar unhas algas ou outras a diferentes niveis, pero por que varían as especies que atopamos a unha mesma profundidade dun lugar a outro? Aquí entraría outro factor chave, a temperatura. Esta inflúe nos aspectos metabólicos e reprodutivos, determinando a distribución xeográfica das especies. Así, dependendo de se falamos de latitudes máis ao norte ou ao sur, a temperatura varía e, con ela, as especies de algas que veremos. O cambio climático, que está a elevar a temperatura media do mar, inflúe directamente nesta distribución, favorecendo o desprazamento de especies de algas exóticas que poden ter caracter invasor a zonas onde non estaban presentes e afectando á supervivencia de especies autóctonas que non soportan esta suba das temperaturas.

Anemone común

O outro factor a considerar é o substrato, o tipo de fondo no que se atopan. Agás algún caso moi especial como o maerl, que se establece nos fondos libremente sen suxeitarse, a gran maioría das algas precisan dunha superficie dura na cal ancorarse e manter unhas condicións de luz estables. O lugar máis común para atopalas son as rochas, pero tamén lles valen as estruturas artificiais (peiraos, cordas,...), outros animais (espirógrafos ou centolas) ou outras algas (pequenas algas vermellas adoitan crecer nos longos talos das grandes algas pardas).

As algas tamén poden establecer relacións de simbiose. O exemplo máis común é o das algas zooxantelas que viven no interior dos tentáculos das anemones comúns (Anemonia viridis), dándolles a característica cor verdosa con puntas rosas que presentan algúns exemplares.

Para simplificar a complexa clasificación destes organismos, só falaremos de macroalgas (aquelas con suficiente tamaño como para poder velas) e distinguiremos tres tipos básicos según a coloración que adoitan presentar: algas verdes, algas pardas e algas vermellas. Aínda que, como veremos, nestes grupos podemos atopar algas que locen cores diferentes.